Migdałki podniebienne to istotny element układu chłonnego, który w dzieciństwie stanowi pierwszą barierę przed drobnoustrojami wnikającymi przez nos i jamę ustną. Z wiekiem ich rola obronna stopniowo maleje, a u części dorosłych narządy te stają się źródłem przewlekłych dolegliwości. Nawracające anginy, stany zapalne czy problemy z drożnością dróg oddechowych sprawiają, że tkanka chłonna przekształca się w ognisko zakażenia. W takich sytuacjach rozwiązaniem jest tonsillektomia, czyli zabieg całkowitego usunięcia migdałków podniebiennych, który pozwala ograniczyć nawroty infekcji.
Czym jest tonsillektomia i jaką rolę pełnią migdałki podniebienne u dorosłych?
Migdałki podniebienne to skupiska tkanki limfatycznej położone symetrycznie po obu stronach gardła, w lożach migdałkowych. U dorosłych ich zadania odpornościowe przejmują inne partie układu chłonnego. Gdy w kryptach migdałkowych rozwija się przewlekły stan zapalny, tkanka przestaje chronić organizm i staje się rezerwuarem patogenów.
Zabieg określany jako tonsillektomia polega na chirurgicznym wyłuszczeniu migdałków podniebiennych wraz z otaczającą je torebką łącznotkankową. Różni się on od tonsillotomii, czyli częściowego podcięcia migdałków, stosowanego u dzieci. U pacjentów dorosłych całkowite usunięcie zmienionych struktur zmniejsza ryzyko nawrotów infekcji gardła.
Wskazania do usunięcia migdałków podniebiennych u osób dorosłych
Kwalifikacja do operacji następuje, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi trwałej poprawy. Wskazania do zabiegu dzieli się na bezwzględne oraz względne.
Główne wskazania medyczne do wykonania tonsillektomii:
- Nawracające anginy: co najmniej 7 epizodów ostrego zapalenia migdałków w ciągu roku, 5 zachorowań rocznie przez 2 lata lub 3 epizody rocznie przez 3 lata.
- Przebyty ropień okołomigdałkowy: utworzenie się zbiornika ropy w przestrzeni okołomigdałkowej to groźne powikłanie anginy.
- Obturacyjny bezdech senny: przerost migdałków zwęża drogi oddechowe, wywołując chrapanie, przerwy w oddychaniu w trakcie snu i niedotlenienie organizmu.
- Podejrzenie procesu nowotworowego: jednostronny przerost migdałka, asymetria lub owrzodzenia wymagają pilnego usunięcia tkanki do badania histopatologicznego.
- Powikłania odogniskowe: przewlekłe zakażenie migdałków może wywoływać m.in. zapalenie kłębuszków nerkowych lub mięśnia sercowego.
- Czopy migdałkowe: zaleganie mas serowatych w kryptach bywa źródłem nieprzyjemnego zapachu z ust i stanowi częste wskazanie względne.
Przygotowanie do zabiegu i kwalifikacja laryngologiczna
Podstawą bezpieczeństwa operacji jest dokładna ocena ogólnego stanu zdrowia pacjenta oraz wyciszenie infekcji. Od ostatniego zapalenia gardła powinny upłynąć co najmniej 3-4 tygodnie. Przekrwienie tkanek podczas aktywnego zakażenia podnosi ryzyko krwawienia śródoperacyjnego.
Kwalifikacja do leczenia operacyjnego oraz diagnostyka laryngologiczna odbywają się między innymi w ośrodkach medycznych, takich jak LUX MED Szpital Carolina. Podczas wizyty specjaliści badają stan gardła, analizują dotychczasowy przebieg chorób i na tej podstawie potwierdzają wskazania do zabiegu.
Przed planowaną operacją pacjent wykonuje pakiet badań:
- Badania laboratoryjne krwi: morfologia, stężenie elektrolitów, glukoza oraz koagulogram (INR, APTT).
- Diagnostyka ogólna: EKG spoczynkowe oraz konsultacja anestezjologiczna przed znieczuleniem ogólnym.
- Modyfikacja leczenia: na 7-10 dni przed zabiegiem należy, po porozumieniu z lekarzem, odstawić kwas acetylosalicylowy i preparaty zaburzające krzepliwość krwi.
Jak przebiega operacja usunięcia migdałków podniebiennych?
Tonsillektomia u dorosłych jest wykonywana w warunkach szpitalnych w znieczuleniu ogólnym z intubacją dotchawiczą. Pacjent śpi przez całą operację, a drogi oddechowe pozostają zabezpieczone. Procedura trwa zazwyczaj 30-60 minut.
Lekarz operuje przez jamę ustną, dzięki czemu zabieg nie pozostawia blizn na skórze. Migdałek zostaje oddzielony od łoża mięśniowego wraz z torebką przy użyciu instrumentów chirurgicznych (metoda na zimno), elektrokoagulacji, koblacji lub skalpela harmonicznego. Po wyłuszczeniu tkanki chirurg zamyka naczynia krwionośne, dbając o hemostazę. Loże po migdałkach goją się przez ziarninowanie, bez konieczności zakładania szwów.
Rekonwalescencja po tonsillektomii – zalecenia i powrót do formy
Gojenie tkanek po wycięciu migdałków trwa z reguły 2-3 tygodnie. Najbardziej uciążliwym objawem bywa silny ból gardła, który często promieniuje w stronę uszu. Dolegliwości mogą narastać w 4-7 dobie od zabiegu, gdy dochodzi do stopniowego oczyszczania ran.
Zasady bezpiecznej rekonwalescencji:
- Łagodzenie dolegliwości bólowych: przyjmowanie zaleconych leków przeciwbólowych (np. paracetamolu). Kwas acetylosalicylowy zwiększa ryzyko krwawienia, dlatego o doborze leków zawsze decyduje lekarz prowadzący.
- Odpowiednia dieta: przez pierwsze 10-14 dni posiłki powinny być chłodne i rozdrobnione (zupy krem, przeciery, jogurty), bez potraw gorących, twardych, ostrych i kwaśnych.
- Prawidłowe nawodnienie: częste picie niegazowanej wody o temperaturze pokojowej zapobiega wysychaniu śluzówki i łagodzi podrażnienia.
- Ograniczenie wysiłku fizycznego: rezygnacja ze sportu, dźwigania ciężarów i gwałtownych ruchów przez minimum 14 dni od operacji.
- Unikanie przegrzewania: zakaz korzystania z sauny, gorących kąpieli i ekspozycji na słońce, co zapobiega rozszerzaniu naczyń krwionośnych.
W miejscu usuniętych migdałków powstają biało-szare naloty włóknikowe – naturalny biologiczny opatrunek. Nie należy ich usuwać ani mylić ze stanem zapalnym. Każde krwawienie świeżą krwią z gardła wymaga pilnego kontaktu z lekarzem. Po wygojeniu lóż, zwykle po 2-3 tygodniach, można stopniowo wracać do codziennej aktywności.
Artykuł sponsorowany
