Ból kręgosłupa u ciężarnych kobiet
Ból kręgosłupa jest dolegliwością występującą u ponad 50% ciężarnych kobiet.
Powszechność zjawiska powoduje, że ten zdrowotny problem traktowany jest jako norma towarzysząca ciąży, przez co bywa bagatelizowany i zaniedbywany. Takie podejście do problemu jest błędem.
Najczęstszymi przyczynami bólu krzyża ciężarnych kobiet jest nadmierne obciążenie kręgosłupa oraz rozluźnienie więzadeł odpowiedzialnych za jego stabilność.
Zwiększona masa ciała kobiety oraz przesuwanie się przedniej ściany jamy brzusznej, a za nią środka ciężkości, są głównymi przyczynami przeciążenia kręgosłupa.
Opisane niekorzystne zjawiska pogłębia fakt rozluźniania więzadeł miednicy, pod wpływem hormonu relaksyny. Relaksyna jest hormonem ułatwiającym poród (jego obecność powoduje, że w trakcie porodu kanał kostno-więzadłowy, czy inaczej mówiąc droga porodu, łatwiej się rozszerza). W licznych pracach klinicznych stwierdzono wyraźną zależność między większym stężeniem relaksyny w organizmie kobiety i częstszym występowaniem bólu krzyża u ciężarnych.
W etiologii bólu krzyża ciężarnych muszą być także uwzględniane czynniki, które występowały przed zajściem w ciąże. Dobrze rozwinięte mięśnie przykręgosłupowe, u kobiet dbających o sprawność fizyczną przed zajściem w ciąże, wyraźnie zmniejszają częstotliwość występowania bólu krzyża. Z kolei częstszemu występowaniu bólu krzyża w czasie ciąży sprzyjają źle rozwinięte mięśnie przykręgosłupowe, młody wiek ciężarnej i epizody bólu krzyża przed zajściem w ciążę.
Leczenie bólu kręgosłupa ciężarnych zaczyna się od postępowania profilaktycznego:
-
Unikania podróży i zbyt długich spacerów
-
Noszenia miękkiego obuwia na niskich obcasach
-
Unikania potknięć i gwałtownych ruchów
-
Unikania pochylania się do przodu na wyprostowanych nogach oraz ruchów skrętnych tułowia - odwracanie się do tyłu bez rotacji tułowia
-
Unikania trzymania przedmiotów na wyciągniętych do przodu rękach – dźwigany ciężar powinien być symetrycznie rozłożony (w obydwu dłoniach), a podnoszony przedmiot powinien być niesiony jak najbliżej ciała
-
Unikanie innych aktywności ruchowych, które prowokują ból – aktywność ruchowa jest zalecana tak by nie prowokować bólu
Sposoby leczenia:
-
Specjalne gorsety lędźwiowe* lub pasy biodrowe* *
-
Rehabilitacja (delikatny masaż, czasami mobilizacje stawów krzyżowo-biodrowych, w wybranych przypadkach TENS)
-
Ćwiczenia rehabilitacyjne***
-
Farmakoterapia
W przypadku nasilania się bólu i zawsze, gdy pojawiają się ubytkowe objawy neurologiczne (np. niedowłady mięśni, zaburzenia czucia dotyku, zaburzenia kontroli zwieraczy) pacjentka musi być skonsultowana przez lekarza.
Ból kręgosłupa utrzymujący się po porodzie wymaga leczenia specjalistycznego.
*Gorset pomaga zmniejszyć obciążenia dolnego odcinka kręgosłupa i w tym mechanizmie zmniejsza napięcie mięśni brzucha, więzadeł miednicy oraz więzadeł kręgosłupa. Odciążenie kręgosłupa i podparcie brzucha umożliwia zmniejszenie stopnia lordozy lędźwiowej.
**Pasy biodrowe zwiększają stabilizację stawów krzyżowo-biodrowych, co powoduje zmniejszenie bólu kręgosłupa. Z drugiej strony ich stosowanie ma znaczenie profilaktyczne, gdyż wyraźnie zmniejszają prawdopodobieństwo przedłużania się bólu krzyża po porodzie.
***W ciągu kilku miesięcy na stronie pojawią się ćwiczenia rehabilitacyjne specjalnie stworzone w celu zmniejszania bólu kręgosłupa u ciężarnych kobiet
