Pytania, które najczęściej zadają pacjenci:
-Jak długo będzie trwał ból kręgosłupa (kiedy wrócę do pracy)?.
Bez szczegółowych informacji (badanie pacjenta) nie można odpowiedzieć jednoznacznie na tak zadane pytanie. Wszelkie działania terapeutyczne jakie się podejmuje mają doprowadzić do jak najszybszego zlikwidowania bólu, co nie znaczy wyleczenia. Powrót do prawidłowego stanu kręgosłupa może trwać znacznie dłużej niż trwa ból. W niektórych stanach chorobowych zalecana jest szybki powrót do normalnej aktywności zawodowej mimo utrzymującego się bólu (oczywiście jeżeli jego natężenie pozwala na taką aktywność). Są także takie zespoły bólowe które wymagają unieruchomienia w łóżku, mimo tego że ból nie jest bardzo intensywny. Ostateczna decyzja o unieruchomieniu w łóżku zależy od charakteru dolegliwości.
-Jak mam żyć ze swoimi dolegliwościami ?
Ta dolegliwość nie powinna zaburzać normalnego zwykłego sposobu życia. Jeżeli dolegliwości zaburzają pracę zawodową, aktywność pozazawodową czy hobby należy rozważyć czy zaproponowane leczenie jest prawidłowe. Jeżeli jest nieprawidłowe to musi być zmienione. Z drugiej strony osoba u której pojawiają się bóle kręgosłupa musi wnieść pewne “poprawki” do codziennego funkcjonowania np. codzienna gimnastyka, unikanie określonych ruchów i inne. Uzyskanie takiej równowagi między normalnym życiem i niewielkimi wyrzeczeniami jest możliwe, wymaga to wspólnej pracy pacjenta, lekarza czy terapeuty.
Pacjent 1 – ból po wysiłku
Moja historia zaczyna się całkiem banalnie. Długa jazda samochodem, potem pomoc przy rozładowaniu towaru (kilka ruchów pochylania się na wyprostowanych nogach). Ponownie wsiadałem do samochodu z dużym trudem. Bolały plecy na dole przy każdym ruchu, zmiana pozycji pomagała na chwilę. Leki kupione na stacji benzynowej trochę zmniejszyły ból, na, tyle, że mogłem hamować nie bojąc się, że pęknie mi kręgosłup.
Wizyta w izbie przyjęć szpitala, coś strasznego. Czekałem kilka godzin na 10 minutową konsultację. Dostałem zastrzyk, receptę i zwolnienie na tydzień. Dowiedziałem się, że wszystko będzie dobrze. I tak było, przez dwa miesiące. Wizyta w rejonie pomogła na dłużej. Myślę, że wiązało się to z nowymi lekami. Miałem także przez dwa tygodnie rehabilitację, na pewno ona też pomogła, – ale te dojazdy na zabiegi wykończyły mnie. Minęło kilka miesięcy, czasami ból pojawiał się, czasami musiałem brać lek – nie było źle. Przed kilkoma dniami znowu zaczęło mnie porządnie boleć. Ból promieniuje do nogi i mam wrażenie jak by była z drewna. Dostałem leki, takie jak poprzednio. Teraz „siedzę” w internecie i próbuję się czegoś dowiedzieć, co mnie uzdrowi, może coś sam wymyślę.
Komentarz: Pozycja siedząca, w tym siedzenie w samochodzie oraz inne pozycje statyczne np. stanie, powodują znacznego stopnia przeciążenia kręgosłupa. Większość z nas doświadczyła uczucia ciężkości czy bólu po długim staniu lub siedzeniu, który ustępuje po kilku ruchach.
Jeżeli nieprawidłowe obciążenie utrzymuje się długo i często jest powtarzane może wywołać nieodwracalne zmiany w kręgosłupie lub więzadłach, ścięgnach i mięśniach otaczających kręgosłup. Jednym z bardziej znanych, ale nie jedynym, efektem takich przeciążeń jest dyskopatia.
Początkowo objawy mogą mieć charakter rzekomokorzeniowy. Jeżeli nie są leczone lub są źle leczone dołączają się objawy wskazujące na uszkodzenie układu nerwowego (korzeniowy charakter bólu) - ból promieniuje do pośladków i/lub uda i/lub pachwiny i/lub podudzia czy stopy. Mogą pojawiać się zaburzenia czucia dotyku, niedowłady mięsni i zaburzenia kontroli zwieraczy czy zaburzenia funkcji seksualnych.
Ustalenie skutecznego leczenia wymaga postawienia prawidłowego rozpoznania przyczyn bólu kręgosłupa. Tylko wtedy można pacjentowi zaproponować odpowiedni dla niego sposób leczenia. Dotyczy to wszystkich elementów leczenia tzn.: muszą być zastosowane odpowiednie leki, rehabilitacja powinna być dobrana indywidualnie dla pacjenta, na koniec, jeżeli objawy są poważne lekarz musi zaproponować leczenie operacyjne. Błędem jest pośpieszenie się z propozycja operacji, błędem jest także przeoczenie najlepszego czasu na leczenie operacyjne.
Najważniejszą sprawą w skutecznym leczeniu bólu kręgosłupa jest indywidualne ocena pacjenta, gdyż przyczyn bólu krzyża jest wiele.
Postępowanie schematyczne nie daje dobrych długoterminowych efektów leczenia.
Pacjentka 2 – ból kręgosłupa w okresie okołoporodowym
Ból kręgosłupa pojawił się u mnie po urodzeniu pierwszego dziecka i z różnym nasileniem towarzyszy mi już od 10 lat. Korzystam z pomocy lekarza rodzinnego, jak do tej pory leki z zasady pomagają, ale nigdy nie wiem, kiedy pojawi się kolejny ból i jak długo będzie trwał. Dolegliwości nasilają się po wysiłku, (np. gdy wnoszę wózek po schodach), ale też, gdy zbyt długo siedzę przy biurku w pracy.
Nie zawsze boli mnie tylko kręgosłup, ostatnio boli mnie także biodro i pachwina. Z roku na rok dolegliwości te stają się coraz większym problemem dla mnie.
Komentarz: Przyczyn bólu dolnego odcinka kręgosłupa i miednicy u kobiet w okresie okołoporodowym może być wiele. Tylko część z tych dolegliwości wynika ze zmian w obrębie narządu ruchu. Pierwszym lekarzem, który w takich sytuacjach musi się wypowiedzieć jest zawsze ginekolog-położnik. Zakładam, że w przypadku tej pacjentki taka konsultacja odbyła się.
Za powstawanie bólu krzyża w okresie okołoporodowym są odpowiedzialne czynniki mechaniczne (np. większy ciężar ciała) i hormonalne (np. hormony rozluźniające więzadła miednicy). Czynniki te mogą podlegać tylko niewielkim wpływom ze strony pacjentki i lekarza (np. kontrolowanie masy ciała). Inaczej mówiąc w okresie okołoporodowym z jednej strony zwiększają się obciążenia, z drugiej strony słabną mechanizmy ochronne kręgosłupa i stawów miednicy. Taki stan jest najczęściej przyczyną powstawania zespołów bólowych kwalifikujących się jako rzekomokorzeniowe.
Pochodzenie bólu może być z różnych struktur np. stawów krzyżowo-biodrowych czy stawów międzywyrostkowych lędźwiowego odcinka kręgosłupa.
U kobiet, które maja skłonność do nadmiernej wiotkości układu więzadłowego i torebek stawowych i/lub pań podejmujących zbyt wcześnie po porodzie pracę wymagającą ruchów o dużym zakresie (np. maksymalne zgięcie, rotacja) może dochodzić do opisanych powyżej dolegliwości bólowych. Ustalenie charakteru odkręgosłupowego bólu jest proste, problem stanowi leczenie.
Każdy jego element musi być rozpatrywany z punktu widzenia dobra mamy i jej dziecka.
Leczenie farmakologiczne jest ograniczone, namawiam do tego by każdy lek w okresie okołoporodowym był konsultowany z lekarzem. Pewną alternatywę stanowi miejscowe podanie leku (blokada), które zawsze musi być wykonane przez doświadczonego lekarza. Rehabilitacja obejmuje specjalnie dobrane zestawy ćwiczeń i po porodzie fizykoterapię.
Błędna jest opina, iż taki rodzaj cierpienia kobiety jest do przyjęcia dla dobra dziecka. Ból krzyża przed, czy po porodzie jest zły dla matki i jej dziecka, dlatego może i powinien być skutecznie leczony zgodnie z obowiązującą wiedzą medyczną. Nie leczony doprowadza do nasilania i przewlekania się dolegliwości.
.
